User Tools

Site Tools


06165-chi-n-tranh-ayutthaya-myanma-1759-1760-la-gi

Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

06165-chi-n-tranh-ayutthaya-myanma-1759-1760-la-gi [2018/11/07 17:08] (current)
Line 1: Line 1:
 +<​HTML><​br><​div id="​mw-content-text"​ lang="​vi"​ dir="​ltr"><​div class="​mw-parser-output"><​p><​b>​Chiến tranh Miến Điện-Xiêm (1759-1760)</​b>​ (tiếng Miến Điện: <span lang="​my"​ title="​Văn bản tiếng Miến Điện">​ယိုးဒယား-မြန်မာစစ် (၁၇၅၉–၁၇၆၀)</​span>;​ tiếng Thái: <span lang="​th">​สงครามพม่า-สยาม (พ.ศ. 2302–2303)</​span>​) là cuộc xung đột quân sự đầu tiên giữa nhà Konbaung của Miến Điện (Myanmar) và nhà Ayutthaya của nước Xiêm (Thái Lan). Nó châm ngòi lại các cuộc chiến tranh kéo dài nhiều thế kỷ giữa hai quốc gia mà có thể tiếp diễn trong thế kỷ nữa. Người Miến Điện đã ở thế gần như chiến thắng nhưng họ phải bất ngờ rút lui khỏi cuộc bao vây Ayutthaya về nước vì vua Alaungpaya của họ đã bị ốm<sup id="​cite_ref-hj-302_5-2"​ class="​reference">​[5]</​sup>​. Ông mất ba tuần sau đó, kết thúc chiến tranh.
 +</​p><​p>​Casus belli đã thuộc kiểm soát của bờ biển Tenasserim và hoạt động thương mại của họ<sup id="​cite_ref-bbp_6-0"​ class="​reference">​[6]</​sup><​sup id="​cite_ref-hj-far_7-0"​ class="​reference">​[7]</​sup>,​ và sự hỗ trợ của người Xiêm đối với quân nội loại người Môn của Vương quốc Hanthawaddy phục hưng đang suy thoái<​sup id="​cite_ref-hj-302_5-3"​ class="​reference">​[5]</​sup>​. Triều đại mới được thành lập, triều Konbaung đã muốn thiết lập lại chính quyền Miến Điện ở bờ biển thượng Tenasserim (hiện nay là bang Mon), nơi người Xiêm đã hỗ trợ cung cấp cho các phiến quân Môn và triển khai quân đội của họ. Người Xiêm đã từ chối yêu cầu Miến Điện về việc bàn giao các nhà lãnh đạo phiến quân Mon hoặc để ngăn chặn sự xâm nhập của họ vào khu vực mà người Miến Điện coi lãnh thổ của họ.
 +</​p><​p>​Cuộc chiến bắt đầu vào tháng 12 năm 1759 khi 40.000 quân Miến Điện do Alaungpaya và con trai ông Hsinbyushin chỉ huy đã tràn xuống bờ biển Tenasserim từ Martaban (Mottama). kế hoạch chiến đấu của họ là bao vậy các vị trí được phòng ngự mạnh mẽ của quân Xiêm cùng với các tuyến xâm nhập trực tiếp hơn và ngắn hơn. Đội quân của Miến đã đè bẹp lực lượng tương đối mỏng của quân Xiêm phòng thủ tại bờ biển, vượt qua các đồi Tenasserim đến bờ biển của vịnh Xiêm La, và phía bắc về phía Ayutthaya. Bị bất ngờ, người Xiêm gom quân để kháng cự quân Miến Điện ở phía nam của họ, và bố trí vị trí phòng thủ tinh thần trên đường đến Ayutthaya. Tuy nhiên, quân Miến thiện chiến hơn quân phòng thủ Xiêm có quân số đông hơn và tiến đến ngoại ô kinh đô Xiêm vào ngày 11 tháng tư 1760. Nhưng chỉ năm ngày thành cuộc bao vây, vua Miến Điện bất ngờ ngã bệnh và tướng chỉ huy quân Miến Điện quyết định rút quân<​sup id="​cite_ref-hj-302_5-4"​ class="​reference">​[5]</​sup>​. Một cuộc hành quân của quân tập hậu có hiệu quả do tướng Minkhaung Nawrahta chỉ huy cho phép rút quân có trật tự.
 +Kết cục cuốc chiến không mang lại kết quả. Trong khi người Miến Điện giành lại quyền kiểm soát bờ biển trên xuống Tavoy (Dawei), họ đã không loại trừ các mối đe dọa cho việc kiểm soát của họ đối với các vùng ngoại vi, mà vẫn mong manh. Họ bị buộc phải đối phó với quân nổi loạn sắc tộc do Xiêm ủng hộ ở bờ biển (1762) cũng như ở Lan Na (1761-1763). Người Miến Điện sẽ khởi động cuộc xâm lược tiếp theo của họ năm 1765, và lật đổ vương triều kéo dài trong 4 thế kỷ-Vương quốc Ayutthaya vào năm 1767.
 +</p>
  
 +<​ul><​li><​span class="​citation book">​Baker,​ Chris, Christopher John Baker, Pasuk Phongpaichit (2009). <i>A history of Thailand</​i>​ (ấn bản 2). Cambridge University Press. ISBN 0521767687,​ 9780521767682.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AChi%E1%BA%BFn+tranh+Ayutthaya+-+Myanma+%281759-1760%29&​amp;​rft.au=Baker%2C+Chris%2C+Christopher+John+Baker%2C+Pasuk+Phongpaichit&​amp;​rft.aufirst=Chris%2C+Christopher+John+Baker%2C+Pasuk+Phongpaichit&​amp;​rft.aulast=Baker&​amp;​rft.btitle=A+history+of+Thailand&​amp;​rft.date=2009&​amp;​rft.edition=2&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.isbn=05217676879780521767682&​amp;​rft.pub=Cambridge+University+Press&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​li>​
 +<​li><​span class="​citation book">​Harvey,​ G. E. (1925). <​i>​History of Burma: From the Earliest Times to ngày 10 tháng 3 năm 1824</​i>​. London: Frank Cass &amp; Co. Ltd.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AChi%E1%BA%BFn+tranh+Ayutthaya+-+Myanma+%281759-1760%29&​amp;​rft.au=Harvey%2C+G.+E.&​amp;​rft.aufirst=G.+E.&​amp;​rft.aulast=Harvey&​amp;​rft.btitle=History+of+Burma%3A+From+the+Earliest+Times+to+ng%C3%A0y+10+th%C3%A1ng+3+n%C4%83m+1824&​amp;​rft.date=1925&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.place=London&​amp;​rft.pub=Frank+Cass+%26+Co.+Ltd&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​li>​
 +<​li><​span class="​citation book">​Htin Aung, Maung (1967). <i>A History of Burma</​i>​. New York and London: Cambridge University Press.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AChi%E1%BA%BFn+tranh+Ayutthaya+-+Myanma+%281759-1760%29&​amp;​rft.au=Htin+Aung%2C+Maung&​amp;​rft.aufirst=Maung&​amp;​rft.aulast=Htin+Aung&​amp;​rft.btitle=A+History+of+Burma&​amp;​rft.date=1967&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.place=New+York+and+London&​amp;​rft.pub=Cambridge+University+Press&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​li>​
 +<​li><​span class="​citation book">​James,​ Helen (2004). “Burma-Siam Wars and Tenasserim”. ​ Trong Keat Gin Ooi. <​i>​Southeast Asia: a historical encyclopedia,​ from Angkor Wat to East Timor, Volume 2</​i>​. ABC-CLIO. ISBN 1576077705.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AChi%E1%BA%BFn+tranh+Ayutthaya+-+Myanma+%281759-1760%29&​amp;​rft.atitle=Burma-Siam+Wars+and+Tenasserim&​amp;​rft.au=James%2C+Helen&​amp;​rft.aufirst=Helen&​amp;​rft.aulast=James&​amp;​rft.btitle=Southeast+Asia%3A+a+historical+encyclopedia%2C+from+Angkor+Wat+to+East+Timor%2C+Volume+2&​amp;​rft.date=2004&​amp;​rft.genre=bookitem&​amp;​rft.isbn=1576077705&​amp;​rft.pub=ABC-CLIO&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​li>​
 +<​li><​span class="​citation journal">​James,​ Helen (2000). “The Fall of Ayutthaya: A Reassessment”. <​i>​Journal of Burma Studies</​i>​ <​b>​5</​b>:​ 75–108.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AChi%E1%BA%BFn+tranh+Ayutthaya+-+Myanma+%281759-1760%29&​amp;​rft.atitle=The+Fall+of+Ayutthaya%3A+A+Reassessment&​amp;​rft.au=James%2C+Helen&​amp;​rft.aufirst=Helen&​amp;​rft.aulast=James&​amp;​rft.date=2000&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jtitle=Journal+of+Burma+Studies&​amp;​rft.pages=75-108&​amp;​rft.volume=5&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​li>​
 +<​li><​span class="​citation book">​Kyaw Thet (1962). <​i>​History of Union of Burma</​i>​ (bằng tiếng Miến Điện). Yangon: Yangon University Press.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AChi%E1%BA%BFn+tranh+Ayutthaya+-+Myanma+%281759-1760%29&​amp;​rft.au=Kyaw+Thet&​amp;​rft.aulast=Kyaw+Thet&​amp;​rft.btitle=History+of+Union+of+Burma&​amp;​rft.date=1962&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.place=Yangon&​amp;​rft.pub=Yangon+University+Press&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​li>​
 +<​li><​span class="​citation book">​Lieberman,​ Victor B. (2003). <​i>​Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland</​i>​. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-80496-7.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AChi%E1%BA%BFn+tranh+Ayutthaya+-+Myanma+%281759-1760%29&​amp;​rft.au=Lieberman%2C+Victor+B.&​amp;​rft.aufirst=Victor+B.&​amp;​rft.aulast=Lieberman&​amp;​rft.btitle=Strange+Parallels%3A+Southeast+Asia+in+Global+Context%2C+c.+800%E2%80%931830%2C+volume+1%2C+Integration+on+the+Mainland&​amp;​rft.date=2003&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.isbn=978-0-521-80496-7&​amp;​rft.pub=Cambridge+University+Press&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​li>​
 +<​li><​span class="​citation book">​Myint-U,​ Thant (2006). <​i>​The River of Lost Footsteps--Histories of Burma</​i>​. Farrar, Straus and Giroux. ISBN 978-0-374-16342-6,​ 0-374-16342-1.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AChi%E1%BA%BFn+tranh+Ayutthaya+-+Myanma+%281759-1760%29&​amp;​rft.au=Myint-U%2C+Thant&​amp;​rft.aufirst=Thant&​amp;​rft.aulast=Myint-U&​amp;​rft.btitle=The+River+of+Lost+Footsteps--Histories+of+Burma&​amp;​rft.date=2006&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.isbn=978-0-374-16342-60-374-16342-1&​amp;​rft.pub=Farrar%2C+Straus+and+Giroux&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​li>​
 +<​li><​span class="​citation book">​Phayre,​ Lt. Gen. Sir Arthur P. (1883). <​i>​History of Burma</​i>​ (ấn bản 1967). London: Susil Gupta.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AChi%E1%BA%BFn+tranh+Ayutthaya+-+Myanma+%281759-1760%29&​amp;​rft.au=Phayre%2C+Lt.+Gen.+Sir+Arthur+P.&​amp;​rft.aufirst=Lt.+Gen.+Sir+Arthur+P.&​amp;​rft.aulast=Phayre&​amp;​rft.btitle=History+of+Burma&​amp;​rft.date=1883&​amp;​rft.edition=1967&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.place=London&​amp;​rft.pub=Susil+Gupta&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​li>​
 +<​li><​span class="​citation book">​Steinberg,​ David Joel (1987). ​ David Joel Steinberg, biên tập. <i>In Search of South-East Asia</​i>​. Honolulu: University of Hawaii Press.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AChi%E1%BA%BFn+tranh+Ayutthaya+-+Myanma+%281759-1760%29&​amp;​rft.au=Steinberg%2C+David+Joel&​amp;​rft.aufirst=David+Joel&​amp;​rft.aulast=Steinberg&​amp;​rft.btitle=In+Search+of+South-East+Asia&​amp;​rft.date=1987&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.place=Honolulu&​amp;​rft.pub=University+of+Hawaii+Press&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​li>​
 +<​li><​span class="​citation book">​Wyatt,​ David K. (2003). <​i>​History of Thailand</​i>​ (ấn bản 2). Yale University Press. ISBN 0300084757,​ 9780300084757.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AChi%E1%BA%BFn+tranh+Ayutthaya+-+Myanma+%281759-1760%29&​amp;​rft.au=Wyatt%2C+David+K.&​amp;​rft.aufirst=David+K.&​amp;​rft.aulast=Wyatt&​amp;​rft.btitle=History+of+Thailand&​amp;​rft.date=2003&​amp;​rft.edition=2&​amp;​rft.genre=book&​amp;​rft.isbn=03000847579780300084757&​amp;​rft.pub=Yale+University+Press&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​li></​ul>​
 +<div class="​reflist columns references-column-count references-column-count-2"​ style="​-moz-column-count:​ 2; -webkit-column-count:​ 2; column-count:​ 2; list-style-type:​ decimal;">​
 +<ol class="​references"><​li id="​cite_note-geh-334-1"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text">​Harvey,​ p. 334</​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-kt-290-2"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text">​Kyaw Thet, p. 290</​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-aa-142-3"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text">​Letwe Nawrahta, p. 142</​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-geh-246-4"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text">​Harvey,​ p. 246</​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-hj-302-5">​^ <​sup><​i><​b>​a</​b></​i></​sup>​ <​sup><​i><​b>​ă</​b></​i></​sup>​ <​sup><​i><​b>​â</​b></​i></​sup>​ <​sup><​i><​b>​b</​b></​i></​sup>​ <​sup><​i><​b>​c</​b></​i></​sup>​ <span class="​reference-text">​James,​ SEA encyclopedia,​ p. 302</​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-bbp-6"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text">​Baker,​ et al, p. 21</​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-hj-far-7"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text">​James,​ Fall of Ayutthaya: Reassessment,​ p. 75</​span>​
 +</li>
 +</​ol></​div>​
 +
 +<​!-- ​
 +NewPP limit report
 +Parsed by mw1335
 +Cached time: 20181014174859
 +Cache expiry: 1900800
 +Dynamic content: false
 +CPU time usage: 0.288 seconds
 +Real time usage: 0.331 seconds
 +Preprocessor visited node count: 825/1000000
 +Preprocessor generated node count: 0/1500000
 +Post&#​8208;​expand include size: 27720/​2097152 bytes
 +Template argument size: 7653/​2097152 bytes
 +Highest expansion depth: 8/40
 +Expensive parser function count: 0/500
 +Unstrip recursion depth: 0/20
 +Unstrip post&#​8208;​expand size: 2351/​5000000 bytes
 +Number of Wikibase entities loaded: 0/400
 +Lua time usage: 0.189/​10.000 seconds
 +Lua memory usage: 11.3 MB/50 MB
 +-->
 +<!--
 +Transclusion expansion time report (%,​ms,​calls,​template)
 +100.00% ​ 291.519 ​     1 -total
 + ​58.80% ​ 171.426 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Lang-my
 + ​58.02% ​ 169.126 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​LangWithName
 + ​56.90% ​ 165.888 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Lang
 + ​18.04% ​  ​52.587 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Infobox_military_conflict
 + ​16.76% ​  ​48.860 ​    10 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Ch&​uacute;​_th&​iacute;​ch_s&​aacute;​ch
 +  2.89%    8.419      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Tham_kh&#​7843;​o
 +  2.52%    7.346      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​WPMILHIST_Infobox_style
 +  1.27%    3.709      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Ch&​uacute;​_th&​iacute;​ch_t&#​7841;​p_ch&​iacute;​
 +  0.87%    2.550      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Lang-th
 +-->
 +
 +<!-- Saved in parser cache with key viwiki:​pcache:​idhash:​786750-0!canonical and timestamp 20181014174859 and revision id 37292585
 + ​-->​
 +</​div><​noscript><​img src="​http://​vi.wikipedia.org/​wiki/​Special:​CentralAutoLogin/​start?​type=1x1"​ alt=""​ title=""​ width="​1"​ height="​1"​ style="​border:​ none; position: absolute;"/></​noscript></​div>​
 +
 +</​HTML>​
06165-chi-n-tranh-ayutthaya-myanma-1759-1760-la-gi.txt · Last modified: 2018/11/07 17:08 (external edit)